SUSTAINABILITY
เปิดเวทีประชุมระดับภูมิภาคคที่ฟิลิปปินส์ ผนึกความร่วมมือด้านกฎหมายสิ่งแวดล้อม
เมืองเซบู ประเทศฟิลิปปินส์ 29 ตุลาคม 2569 – เครือข่ายคลินิกกฎหมายสิ่งแวดล้อมและศูนย์ช่วยเหลือทางกฎหมายแห่งเอเชียแปซิฟิก (Regional Alliance of Environmental Law Clinics and Legal Aid Centres in Asia-Pacific) จัดการประชุมระดับภูมิภาคเป็นครั้งแรก ณ เมืองเซบู ประเทศฟิลิปปินส์ ระหว่างวันที่ 29–30 ตุลาคม 2569 โดยมีผู้เชี่ยวชาญด้านกฎหมาย ผู้แทนจากคลินิกกฎหมาย และองค์กรภาคประชาสังคมเข้าร่วม ภายใต้หัวข้อ “การส่งเสริมการคุ้มครองความหลากหลายทางชีวภาพภายใต้หลักนิติธรรม” (Advancing biodiversity protection under the rule of law)
การประชุมทั้งสองวันจัดโดยคณะนิติศาสตร์ มหาวิทยาลัยเซบู (University of Cebu School of Law) ซึ่งทำหน้าที่เป็นฝ่ายเลขานุการ โดยได้รับการสนับสนุนจากมูลนิธิคอนราด อาเดนาวร์ (Konrad Adenauer Stiftung: KAS) และโครงการสิ่งแวดล้อมแห่งสหประชาชาติ (United Nations Environment Programme: UNEP) เพื่อเสริมสร้างความเข้มแข็งในการให้ความช่วยเหลือทางกฎหมายและส่งเสริมความยุติธรรมด้านสิ่งแวดล้อมทั่วภูมิภาค
ในงานดังกล่าวเป็นการต่อยอดจากการประชุมเชิงปฏิบัติการเมื่อเดือนพฤษภาคม 2568 และถือเป็นก้าวสำคัญในการพัฒนาเครือข่ายคลินิกกฎหมายสิ่งแวดล้อม และศูนย์ช่วยเหลือทางกฎหมายแห่งเอเชียแปซิฟิกให้มีโครงสร้างการดำเนินงานอย่างเป็นทางการ โดยผู้เข้าร่วมจะร่วมกันกำหนดกรอบการบริหารงาน จัดทำแผนงานร่วมกันสำหรับปี 2570 และกระชับความร่วมมือระหว่างคลินิกกฎหมายของมหาวิทยาลัย และองค์กรไม่แสวงหากำไรที่ให้ความช่วยเหลือทางกฎหมายในประเทศต่าง ๆ ทั่วภูมิภาค
การประชุมในครั้งนี้ เกิดขึ้นในช่วงเวลาที่เอเชียแปซิฟิกกำลังเผชิญความท้าทายด้านสิ่งแวดล้อมอย่างหนัก โดยข้อมูลจากคณะกรรมาธิการเศรษฐกิจและสังคมแห่งสหประชาชาติสำหรับเอเชียและแปซิฟิก (UNESCAP) คาดการณ์ว่า ภายในปี 2573 ภูมิภาคเอเชียแปซิฟิกจะไม่สามารถบรรลุเป้าหมายการพัฒนาที่ยั่งยืน (SDGs) ด้านสิ่งแวดล้อมถึง 88% ขณะที่องค์การสหประชาชาติ (UN) ระบุว่า ปริมาณการปล่อยก๊าซเรือนกระจกยังคงเพิ่มสูงขึ้น บทบาททางเศรษฐกิจของภาคประมงที่ยั่งยืนกำลังลดลง และระบบนิเวศทางทะเลกำลังเสื่อมโทรมอย่างรุนแรง
ทางเครือข่ายจึงมุ่งแก้ไขปัญหานี้ผ่านการประสานความร่วมมือระหว่างคลินิกกฎหมายในมหาวิทยาลัยและศูนย์ช่วยเหลือทางกฎหมาย เพื่อส่งเสริมสิทธิด้านสิ่งแวดล้อมและขยายการคุ้มครองทางกฎหมายให้ครอบคลุมชุมชนที่ได้รับผลกระทบจากปัญหาสิ่งแวดล้อมโดยตรงมากยิ่งขึ้น
Rose-Liza Eisma Osorio ศาสตราจารย์ประจำคณะนิติศาสตร์ มหาวิทยาลัยเซบู กล่าวว่า “ในฐานะฝ่ายเลขานุการของการประชุมระดับภูมิภาคครั้งนี้ เราภูมิใจที่ได้มีบทบาทสำคัญในการผลักดันให้มีการนำหลักนิติธรรมมาใช้ในการปกป้องสิ่งแวดล้อมและทรัพยากรธรรมชาติ”
“หลังจากการประชุมครั้งนี้ สิ่งสำคัญในลำดับต่อไปคือ การสานต่อความสำเร็จที่เราได้ร่วมกันสร้างขึ้นให้ดำเนินต่อไปในระยะยาว ซึ่งจะเกิดขึ้นได้ด้วยการเสริมสร้างศักยภาพและส่งเสริมความร่วมมือระหว่างคลินิกกฎหมายในมหาวิทยาลัยและศูนย์ช่วยเหลือทางกฎหมายทั่วภูมิภาค”
Manuel Elijah Sarausad ประธานศูนย์ช่วยเหลือทางกฎหมาย มหาวิทยาลัยเซบู (University of Cebu Legal Aid and Law Center, Inc.) กล่าวว่า “การเรียนการสอนกฎหมายที่เน้นการฝึกปฏิบัติจริงมีความสำคัญอย่างยิ่งในการเตรียมความพร้อมให้นักกฎหมายรุ่นใหม่สามารถรับมือกับวิกฤตสิ่งแวดล้อมที่ซับซ้อนได้ การเป็นเจ้าภาพจัดการประชุมระดับภูมิภาคครั้งแรกนี้จึงเป็นการตอกย้ำความมุ่งมั่นของเราในการส่งเสริมการฝึกปฏิบัติด้านกฎหมายและการทำงานเพื่อปกป้องสิทธิและผลประโยชน์ของชุมชน”
Georgina Lloyd ผู้ประสานงานระดับภูมิภาคด้านธรรมาภิบาลสิ่งแวดล้อม สำนักงานโครงการสิ่งแวดล้อมแห่งสหประชาชาติประจำภูมิภาคเอเชียและแปซิฟิก (UNEP) กล่าวว่า “คลินิกกฎหมายสิ่งแวดล้อมมีบทบาทสำคัญในการคุ้มครองสิทธิด้านสิ่งแวดล้อม สร้างความตระหนักรู้ด้านกฎหมาย และช่วยให้ชุมชนทั่วภูมิภาคเอเชียแปซิฟิกสามารถเข้าถึงกระบวนการยุติธรรมได้อย่างแท้จริง ซึ่งเป็นส่วนสำคัญในการส่งเสริมหลักนิติธรรมด้านสิ่งแวดล้อม”
“เครือข่ายระดับภูมิภาคนี้ยังเป็นกลไกสำคัญที่เปิดโอกาสให้ผู้มีส่วนเกี่ยวข้องได้ร่วมมือและแลกเปลี่ยนประสบการณ์ เพื่อเพิ่มประสิทธิภาพและผลลัพธ์จากการทำงานร่วมกัน”
Joyce Melcar Tan หัวหน้าฝ่าย Food, Ocean, and Land Use (FOLU) ประจำญี่ปุ่นและเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ ของ ClientEarth กล่าวว่า “ClientEarth ยินดีเป็นอย่างยิ่งที่ได้เห็นการจัดประชุมระดับภูมิภาคครั้งแรกของเครือข่ายความร่วมมือด้านกฎหมายสิ่งแวดล้อม เรามุ่งมั่นที่จะสนับสนุนคลินิกกฎหมายสิ่งแวดล้อมและศูนย์ช่วยเหลือทางกฎหมายทั่วภูมิภาค และหวังว่าจะได้ร่วมงานกับพันธมิตรในพื้นที่เพิ่มมากขึ้นในอนาคต”
“เราหวังว่าเครือข่ายนี้จะช่วยให้คลินิกกฎหมายสิ่งแวดล้อมและศูนย์ช่วยเหลือทางกฎหมายรู้สึกว่า ได้รับการสนับสนุนในการทำงานเพื่อปกป้องชุมชนที่ได้รับผลกระทบโดยตรงจากความเสื่อมโทรมของสิ่งแวดล้อม”
โดยก่อนมีการประชุมระดับภูมิภาค ทางมหาวิทยาลัยเซบูและมูลนิธิคอนราด อาเดนาวร์ ได้จัดการแข่งขันว่าความจำลองด้านกฎหมายสิ่งแวดล้อมระหว่างประเทศ (University of Cebu–Konrad Adenauer Stiftung International Environmental Moot Court Competition) ครั้งที่ 6 ระหว่างวันที่ 26–28 ตุลาคม 2569 โดยผู้เข้าแข่งขันได้นำเสนอข้อโต้แย้งทางกฎหมายภายใต้หัวข้อ “การคุ้มครองสิ่งแวดล้อมทางทะเลภายใต้หลักนิติธรรมในบริบทของความขัดแย้งทางอาวุธและการละเมิดทางสิ่งแวดล้อม” (Protection of the Marine Environment under the Rule of Law in Armed Conflict and Environmental Tort)
หลังเสร็จสิ้นการประชุม ในวันที่ 31 ตุลาคม 2569 ผู้เข้าร่วมจะลงพื้นที่ชุมชนชาวประมงในเทศบาลกอร์โดวา จังหวัดเซบู เพื่อเข้าร่วมกิจกรรมการเรียนรู้กฎหมายผ่านการฝึกปฏิบัติจริงในชุมชน (Clinical Legal Education: CLE) ซึ่งจัดร่วมกับหน่วยงาน University of Cebu Community Awareness, Relations, and Extension Services (UC CARES) ของมหาวิทยาลัยเซบู
ในการลงพื้นที่ครั้งนี้ นักศึกษาจากคลินิกกฎหมายสิ่งแวดล้อม คณะนิติศาสตร์ มหาวิทยาลัยเซบู จะให้ความรู้เกี่ยวกับกฎหมายสิ่งแวดล้อมที่เกี่ยวข้องแก่สมาชิกองค์กรชาวประมง พร้อมเสริมสร้างความรู้ความเข้าใจและทักษะในการนำกฎหมายไปใช้ โดยเฉพาะกฎหมายประมงฉบับแก้ไขเพิ่มเติม (Amended Fisheries Code) นอกจากนี้ ยังมีการจัดคลินิกให้ความช่วยเหลือทางกฎหมาย เพื่อรับฟังและให้คำปรึกษาเกี่ยวกับข้อกฎหมายแก่คนในชุมชน พร้อมบริการร่างและรับรองเอกสารทางกฎหมายเบื้องต้นโดยทนายความอาสาสมัครโดยไม่คิดค่าใช้จ่าย ก่อนปิดท้ายด้วยกิจกรรมปลูกป่าชายเลนในเขตบารังไกย์ (พื้นที่ชุมชน) ใกล้เคียง
(เซบู, ฟิลิปปินส์ 29 ตุลาคม 2569) ซ้ายไปขวา: Dr. Georgina Lloyd Rivera ผู้ประสานงานระดับภูมิภาคด้านธรรมา ภิบาลสิ่งแวดล้อม สำนักงานโครงการสิ่งแวดล้อมแห่งสหประชาชาติประจำเอเชียและแปซิฟิก (UNEP); Dr. Rose-Liza Eisma-Osorio ศาสตราจารย์คณะนิติศาสตร์ มหาวิทยาลัยเซบู และ Oceana Philippines International; Justice Adolfo Azcuna อดีตผู้พิพากษาศาลฎีกาฟิลิปปินส์ และอดีตอธิการบดีสถาบันตุลาการฟิลิปปินส์ (Philippine Judicial Academy); Ria Lidia Espina คณบดีคณะนิติศาสตร์ มหาวิทยาลัยเซบู; และ Susan Chan จากโครงการหลักนิติธรรมประจำเอเชีย (Rule of Law Programme Asia) มูลนิธิคอนราด อาเดนาวร์ (Konrad Adenauer Stiftung)