กรุงเทพฯ-นายกฯ เดินหน้าการทูตเชิงรุก เปิดประตูการค้าโลก สร้างโอกาสสินค้าไทย ย้ำเจรจาสหรัฐฯ ยึดผลประโยชน์ชาติ พร้อมรักษาจุดยืนต่อกัมพูชาและ ย้ำไทยก้าวสู่บทบาทกำหนดวาระภูมิภาค ผลักดันความร่วมมือดิจิทัล สร้างความเชื่อมั่นคู่ค้า หารือจีนแก้ปัญหาสารพิษในแม่น้ำภาคเหนือ
วันเสาร์ที่ 21 พฤศจิกายน 2569 เวลา 09.05 น. นายอนุทิน ชาญวีรกูล นายกรัฐมนตรีและรัฐมนตรีว่าการกระทรวงมหาดไทย กล่าวในรายการ “คุยกับนายกฯ อนุทิน” ถึงการขับเคลื่อนการทูตเชิงรุก ต่อยอดโอกาสทางการค้าเชื่อมโยงสู่เศรษฐกิจฐานราก และสรุปผลลัพธ์ที่เป็นรูปธรรมจากการเข้าร่วมการประชุมสุดยอดอาเซียน ครั้งที่ 49 และการประชุมสุดยอดที่เกี่ยวข้อง ณ กรุงมะนิลา สาธารณรัฐฟิลิปปินส์ รวมถึงการประชุมผู้นำเขตเศรษฐกิจเอเปค (APEC) ครั้งที่ 33 และการประชุมที่เกี่ยวข้อง ณ เมืองเซินเจิ้น สาธารณรัฐประชาชนจีน
นายกรัฐมนตรีกล่าวถึงการเข้าร่วมการประชุมระดับผู้นำทั้ง 2 เวทีว่า ในช่วงหลังมีการจัดประชุมต่อเนื่องกันเพื่อให้เดินทางสะดวกและเชื่อมโยงกัน เนื่องจากหลายประเทศในอาเซียนเป็นสมาชิกเอเปคด้วย โดยในการประชุมอาเซียนได้พบปะผู้นำจากประเทศสมาชิกอาเซียนและภูมิภาคอื่น ๆ เช่น ญี่ปุ่น อินเดีย เกาหลีใต้ จีน แคนาดา และออสเตรเลีย เพื่อสานต่อความร่วมมือทั้งด้านภูมิรัฐศาสตร์และเศรษฐกิจ ตลอดจนความร่วมมือด้านต่าง ๆ
นอกจากนี้ ยังมีการลงนามแถลงการณ์ร่วมว่าด้วยความตกลงการค้าต่างตอบแทน (Joint Statement on Agreement on Reciprocal Trade: ART) กับสหรัฐฯ ซึ่งจะทำให้การค้าระหว่างทั้งสองประเทศเพิ่มขึ้นอย่างมีนัยสำคัญ และเพิ่มโอกาสให้สินค้าไทย โดยเฉพาะสินค้าเกษตร เข้าถึงตลาดสหรัฐฯ และเพิ่มมูลค่าการส่งออก
ทั้งนี้ สหรัฐฯ เป็นลูกค้ารายใหญ่ที่สุดของไทย และไทยได้เปรียบดุลการค้ากับสหรัฐฯ ในระดับสูง สหรัฐฯ จึงขอให้ไทยปรับแนวทางทางการค้าเพื่อให้เกิดความสมดุลมากขึ้น โดยการปรับแนวทางดังกล่าวไม่ได้หมายความว่าไทยเป็นฝ่ายเสียเปรียบ แต่การเจรจากับลูกค้ารายใหญ่ หากสามารถลดหย่อนได้บ้าง ก็จะทำให้สินค้าไทยมีโอกาสเข้าสู่ตลาดมากขึ้น เป็นการแลกเปลี่ยนกัน เช่น อาจมีสินค้าเกษตรบางประเภทที่ต้องซื้อจากสหรัฐฯ แม้จะไม่มีภาษี แต่การปรับอัตราภาษีและเงื่อนไขของสินค้าบางรายการต้องพิจารณารายละเอียดของทั้งสองฝ่าย ซึ่งกระทรวงพาณิชย์จะชี้แจงให้ประชาชนทราบ
นายกรัฐมนตรีย้ำว่า การเจรจายึดผลประโยชน์สูงสุดของไทยเป็นหลัก โดยได้ให้แนวทางแก่นางศุภจี สุธรรมพันธุ์ รองนายกรัฐมนตรีและรัฐมนตรีว่าการกระทรวงพาณิชย์ ซึ่งเป็นหัวหน้าคณะเจรจา ไม่ควรตัดสินผลการเจรจาเพียงด้านเดียวจากการเปรียบเทียบว่าแต่ละฝ่ายได้ประโยชน์มากกว่ากัน พร้อมยืนยันว่าการลงนามไม่ใช่การ “เสียท่า” ให้สหรัฐฯ ตามกระแสในสื่อสังคมออนไลน์ แต่เป็นการเปิดโอกาสทางตลาดให้เกษตรกรไทยส่งสินค้าไปขายในสหรัฐฯ ทั้งนี้ หากไม่สามารถตกลงกันได้ สินค้าไทยอาจเผชิญภาษีส่งออกไปสหรัฐฯ สูงขึ้น
“ถ้าเรามัวแต่ไปคิดถึงเรื่องได้เปรียบเสียเปรียบอย่างเดียว สุดท้ายก็ไม่มีการจบของ Trade Agreement ขึ้นมา สินค้าไทยก็จะโดนภาษีเพิ่มมากขึ้น โอกาสที่ต้องไปแข่งกับประเทศอื่นอีกมากมายก็อาจจะทำให้เขาไม่เลือกซื้อของเรา แม้จะคงขายได้บ้าง แต่มูลค่าก็จะน้อยลง”
นายกรัฐมนตรีกล่าวว่า ความคุ้นเคยกับผู้นำประเทศต่าง ๆ เพิ่มขึ้นจากการประชุมครั้งก่อน ซึ่งขณะนั้นเพิ่งดำรงตำแหน่งนายกรัฐมนตรีได้ประมาณ 2 เดือน พร้อมย้ำจุดยืนของไทยต่อการเจรจาเขตแดนและความปลอดภัยชายแดนว่า ได้พบผู้นำกัมพูชาในช่วงการประชุมอาเซียน และหารือถึงช่องทางฟื้นฟูความสัมพันธ์ โดยเสนอให้จัดการประเด็นที่ทั้งสองฝ่ายเห็นต่างก่อน ขณะเดียวกันเดินหน้าประเด็นที่เห็นพ้องร่วมกันควบคู่กันไป
ประเด็นที่ยังเห็นต่างคือการใช้กระบวนการประนอมข้อพิพาทภาคบังคับภายใต้กรอบ UNCLOS ในกรณีพื้นที่ทางทะเลและการแบ่งปันผลประโยชน์ในอ่าวไทย นายกรัฐมนตรีระบุว่าไทยยกเลิก MOU 44 แล้ว และต้องการให้เริ่มจากการเจรจาระหว่างสองประเทศก่อน หากเกิดทางตันจริงจึงค่อยพิจารณากระบวนการภาคบังคับ แต่กัมพูชาเลือกใช้กระบวนการภาคบังคับก่อน ซึ่งไม่ตรงกับแนวทางที่ไทยต้องการ หากกัมพูชายังคงยืนยันกระบวนการภาคบังคับ ไทยจำเป็นต้องหยุดการเจรจาเรื่องอื่น ๆ ที่เกี่ยวข้องกับการปักปันเขตแดนทั้งทางบกและทางน้ำไปโดยปริยาย เพราะไม่สามารถชี้แจงต่อประชาชนได้หากไทยต้องยอมรับเงื่อนไขดังกล่าว อีกทั้งยังไม่ได้หารือเรื่องการเปิดด่านร่วมกัน อย่างไรก็ดี จำเป็นต้องหาทางออกเพื่อให้การดำเนินงานในประเด็นต่าง ๆ เดินหน้าต่อไปได้ โดยย้ำว่าการกำหนดแนวเขตแดนให้ชัดเจนมีความสำคัญต่อทั้งสองประเทศ
ด้านความปลอดภัยชายแดน นายกรัฐมนตรีเสนอให้การเก็บกู้ทุ่นระเบิดเป็นความร่วมมือที่ช่วยสร้างความไว้เนื้อเชื่อใจ ลดความเสี่ยงต่อประชาชนที่ใช้ชีวิตหรือหาของป่าตามแนวชายแดน ตลอดจนทหารที่ลาดตระเวนในพื้นที่

นายกฯ ย้ำไทยก้าวสู่บทบาทกำหนดวาระภูมิภาค
นอกจากนี้ นายกรัฐมนตรีกล่าวถึงการผลักดันความตกลงกรอบเศรษฐกิจดิจิทัลอาเซียนหรือ DEFA ว่า เป็นความร่วมมือระหว่างอาเซียนกับคู่ค้าภายนอกภูมิภาค เพื่อสร้างความน่าเชื่อถือในการทำธุรกรรมผ่านระบบดิจิทัล โดยต้องมั่นใจว่าการซื้อขายไม่มีการหลอกลวงหรือแทรกแซง การชำระเงินถึงมือผู้รับอย่างรวดเร็ว และสินค้ามีมาตรฐาน รวมถึงมีระบบรับประกัน การคืนสินค้า คืนเงิน และชดเชยกรณีเกิดปัญหา ซึ่งความร่วมมือดังกล่าวเป็นประเด็นที่ประเทศไทยผลักดันและอาเซียนเห็นร่วมด้วย สะท้อนบทบาทของไทยในการร่วมกำหนดวาระของภูมิภาค
นายกรัฐมนตรีกล่าวว่า ในการประชุมครั้งที่ผ่านมา รัฐบาลเพิ่งดำรงตำแหน่งได้ 4 เดือน และเป็นรัฐบาลเสียงข้างน้อย จึงมีบทบาทในเวทีระหว่างประเทศในลักษณะรับฟังและติดตามประเด็นที่ค้างอยู่ ขณะที่ปีนี้รัฐบาลเป็นเสียงข้างมากที่มีเสถียรภาพและมีความมั่นใจในการดำเนินนโยบาย ทั้งการออกกฎหมายและกฎเกณฑ์ต่าง ๆ ทำให้สามารถสื่อสารกับประเทศคู่ค้าและนักลงทุนถึงนโยบายและแนวทางดำเนินงานของประเทศไทย เพื่อสร้างความมั่นใจและรักษาความเชื่อมั่นในการลงทุน
ทั้งนี้ หลายบริษัทต่างชาติยังยืนยันความเชื่อมั่นและความพร้อมที่จะดำเนินธุรกิจและขยายการลงทุนในประเทศไทย โดยรัฐบาลมีแนวทางแก้ไขปัญหาความไม่เป็นธรรมในการแข่งขันระหว่างรถยนต์สันดาปและรถยนต์ไฟฟ้า รวมถึงปรับโครงสร้างภาษีให้เกิดความเป็นธรรมต่อธุรกิจทั้งสองประเภท
โดยไทยได้หารือและผลักดันความร่วมมือด้านต่าง ๆ ทั้งการเปลี่ยนผ่านพลังงาน ความร่วมมือทางทหารและความมั่นคง ตลอดจนการปราบปรามธุรกิจผิดกฎหมาย ยาเสพติด การฟอกเงิน และอาชญากรรมทางเทคโนโลยี โดยได้ดำเนินการปราบปรามยาเสพติด ยึดทรัพย์สินเครือข่ายหลอกลวงและการฟอกเงิน รวมถึงดำเนินคดีกับผู้กระทำความผิด เพื่อนำผลการดำเนินงานไปหารือกับประเทศคู่ค้า
นอกจากนี้ นายกรัฐมนตรีได้หารือกับประธานาธิบดีจีนเกี่ยวกับปัญหาสารพิษปนเปื้อนในแม่น้ำภาคเหนือ โดยประธานาธิบดีจีนพร้อมให้การสนับสนุนในการแก้ไขปัญหาดังกล่าว และย้ำว่าจีนไม่สนับสนุนบริษัทจีนที่ก่อปัญหาสิ่งแวดล้อมในต่างประเทศ โดยไทยจำเป็นต้องประสานความร่วมมือและชี้แจงผลกระทบที่เกิดขึ้น เพื่อให้ประเทศที่เกี่ยวข้องร่วมกันหาแนวทางแก้ไข ซึ่งขณะนี้ได้รับความร่วมมือในการจัดตั้งสถานีตรวจวัดและใช้เทคโนโลยีตรวจสอบสารพิษในน้ำร่วมกัน
นายกรัฐมนตรีกล่าวว่า ในช่วงหนึ่งปีที่ผ่านมา มีโอกาสพบผู้นำจีนหลายครั้งและหารือเพื่อสานต่อนโยบายและความร่วมมือ โดยการพบหารือครั้งนี้เป็นอีกโอกาสในการแจ้งประเด็นปัญหาของไทยและผลักดันให้เกิดการปรับปรุงแก้ไข ซึ่งเชื่อว่าจะช่วยให้ความร่วมมือและการดำเนินการมีทิศทางที่ดีขึ้น