ทรัพยากรธรณีค้นพบไดโนเสาร์ชนิดใหม่ 'นาคาไททันชัยภูมิเอนซิส'เป็นมรดกโลก

วันที่ 30 พฤษภาคม 2569 - 22:08 น.

กาฬสินธุ์-กระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม (ทส.) โดยกรมทรัพยากรธรณี (ทธ.) ร่วมกับ จังหวัดชัยภูมิ ศูนย์วิจัยและการศึกษาบรรพชีวินวิทยา มหาวิทยาลัยมหาสารคาม (มมส.) และมหาวิทยาลัยเทคโนโลยีสุรนารี (มทส.) จัดแถลงข่าว ผลการศึกษาวิจัยซากดึกดำบรรพ์ไดโนเสาร์ชนิดใหม่ของโลก ลำดับที่ 14 ของไทย “นาคาไททัน ชัยภูมิเอนซิส Nagatitan chaiyaphumensis”

โดยมีนายยงยุทธ นาควิโรจน์ อธิบดีกรมทรัพยากรธรณี พร้อมด้วยนายอนันต์ นาคนิยม ผู้ว่าราชการจังหวัดชัยภูมิ รองศาสตราจารย์มงคล อุดชาชน ผู้อำนวยการศูนย์วิจัยและการศึกษาบรรพชีวินวิทยา มหาวิทยาลัยมหาสารคาม นางสาวศศอร ขันสุภา นักวิชาการทรัพยากรธรณีชำนาญการพิเศษ พิพิธภัณฑ์สิรินธร จังหวัดกาฬสินธุ์ ดร.ศิตะ มานิตกุล นักวิจัยศูนย์วิจัยและการศึกษาบรรพชีวินวิทยา ร่วมให้ข้อมูล ณ ห้องประชุมใหญ่ พิพิธภัณฑ์สิรินธร ตำบลโนนบุรี อำเภอสหัสขันธ์ จังหวัดกาฬสินธุ์ 

ไดโนเสาร์ “นาคาไททัน ชัยภูมิเอนซิส Nagatitan chaiyaphumensis” ถูกค้นพบโดยคุณพ่อถนอม หลวงนันท์ ชาวบ้านในพื้นที่บ้านพนังเสื่อ ในปี พ.ศ. 2559 โดยคุณพ่อได้พบส่วนของสะโพกในช่วงกระดูกสันหลังส่วนกระเบนเหน็บ โผล่ออกมาจากพื้นดินบริเวณสระน้ำเทศบาลหนองบัวระเหว จึงได้ติดต่อไปยังกรมทรัพยากรธรณี จนได้มีการขุดค้นเพิ่มเติม หลังจากขุดค้นแล้วจึงพบกระดูกขนาดมหึมาจำนวนมาก 

ประกอบด้วย กระดูกต้นขาหน้า ยาวถึง 178 ซม ต้นขาหลัง กระดูกสันหลัง 4 ชิ้น, กระดูกซี่โครง และกระดูกสะโพกบางส่วนของไดโนเสาร์กินพืชโซโรพอด หลังจากที่นักวิจัยจากศูนย์วิจัยและการศึกษาบรรพชีวินวิทยามหาวิทยาลัยมหาสารคามร่วมกับกรมทรัพยากรธรณี University College London และอีกหลายฝ่าย ได้ร่วมมือกันทำวิจัยภายใต้โครงการ Project Thaitan ซึ่งได้รับทุนสนับสนุนวิจัยจาก National Geographic   

จึงพบลักษณะเฉพาะหลายประการที่สามารถจัดตั้งไดโนเสาร์ชนิดนี้เป็นสกุลใหม่ของโลก และได้ตั้งชื่อว่า “นาคาไททัน ชัยภูมิเอนซิส” โดยชื่อสกุล นาคาไททัน ตั้งตาม นาคา หรือพญานาค ซึ่งเป็นสัตว์ศักดิ์สิทธิ์ตามความเชื่อของคนไทยเรารวมกับคำว่า ไททัน ในภาษากรีก แปลว่ายักษ์ และ ชื่อชนิด ชัยภูมิเอนซิส ตั้งตามสถานที่ค้นพบไดโนเสาร์ชนิดนี้คือจังหวัดชัยภูมิ (บ้านพนังเสื่อ อำเภอหนองบัวระเหว จังหวัดชัยภูมิ)

โดย  นาคาไททัน มีลักษณะเฉพาะที่สำคัญ เช่น การเรียงตัวของแผ่นกระดูกบนสันหลัง ที่เป็นเอกลักษณ์เฉพาะ และข้อต่อกระดูกสันหลังที่มีลักษณะเป็นรูปทรงสามเหลี่ยม โดยกระดูกทั้งหมดมาจากหมวดหินโคกกรวด ในกลุ่มหินโคราช มีอายุอยู่ในช่วงยุคครีเทเชียสตอนต้น ราว 110 ล้านปีก่อน (สมัย Aptian-Albian) จากผลวิเคราะห์สายวิวัฒนาการ พบว่า นาคาไททัน เป็นไดโนเสาร์ซอโรพอดในกลุ่มซอมโฟสปอนดีลิ (Somphospondyli) ในวงศ์ยูฮีโลโปดิดี (Euhelopodidae) ที่มีความใกล้ชิดกับ ภูเวียงโกซอรัส จากหมวดหินเสาขัวประเทศไทย และ ตั่งหวายโยซอรัส จากประเทศลาวอีกด้วย จากคำนวณขนาดของนาคาไททัน 

โดยใช้เส้นรอบวงของบริเวณช่วงกลางท่อนของกระดูกต้นขาหน้า และ ต้นขาหลัง พบว่า นาคาไททัน สามารถยาวได้ถึง 27 เมตร และหนักราว 26 ตัน น้ำหนักนี้สามารถเทียบได้กับช้างเอเชียโตเต็มวัยราว 9 ตัวรวมกัน จึงจัดเป็นไดโนเสาร์ที่มีขนาดมหึมาที่สุดในประเทศไทย และเอเชียตะวันออกฉียงใต้ 

นอกจากการค้นพบซากดึกดำบรรพ์ของนาคาไททัน จากการสำรวจของกรมทรัพยากรธรณี ยังมีการค้นพบฟันของไดโนเสาร์กินเนื้อ ไดโนเสาร์กินปลา ฉลามน้ำจืด จระเข้น้ำจืด กระดองเต่า และหอยสองฝาน้ำจืด ในพื้นที่แหล่งซากดึกดำบรรพ์พนังเสื่ออีกด้วย

นายยงยุทธ นาควิโรจน์ กล่าวสรุปว่า การค้นพบครั้งนี้นับเป็นหลักฐานสำคัญที่สะท้อนถึงความหลากหลายทางชีวภาพและสภาพแวดล้อมในอดีตของประเทศไทย อีกทั้งยังช่วยยกระดับองค์ความรู้ด้านธรณีวิทยาและบรรพชีวินวิทยาของประเทศ ตลอดจนสามารถต่อยอดการพัฒนาแหล่งขุดค้นให้เป็นแหล่งเรียนรู้ และแหล่งท่องเที่ยวทางธรณีวิทยาที่สำคัญที่จะช่วยยกระดับอุทยานจังหวัดชัยภูมิสู่อุทยานธรณีระดับประเทศในอนาคต 

ทั้งนี้ กรมทรัพยากรธรณี กระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม พร้อมทำหน้าที่คุ้มครองและอนุรักษ์ซากดึกดำบรรพ์ตาม พระราชบัญญัติคุ้มครองซากดึกดำบรรพ์ พ.ศ. 2551 ควบคู่กับการสนับสนุน ส่งเสริมความร่วมมือกับ สถาบันการศึกษาทุกระดับ ในการศึกษาวิจัยทรัพยากรที่ได้รับการอนุรักษ์ไว้ ณ พิพิธภัณฑ์ซากดึกดำบรรพ์ ธรณีวิทยา และธรรมชาติวิทยา สังกัดกรมทรัพยากรธรณี ทั่วทุกภูมิภาคของประเทศ เพื่อร่วมต่อยอดองค์ความรู้ด้านบรรพชีวินวิทยาในระดับสากล เพราะ “นาคาไททัน ชัยภูมิเอนซิส” เป็นเครื่องยืนยันว่า ใต้ผืนแผ่นดินไทยยังมีทรัพยากรทางธรรมชาติและองค์ความรู้อันทรงคุณค่ารอการค้นพบอีกมาก